Zmiany w prawie oświatowym oparte na projekcie ustawy z druku 1805 oraz pakiecie Reforma26 – Kompas Jutra wprowadzają jedną z największych od lat modyfikacji w sposobie tworzenia i zatwierdzania arkuszy organizacji szkół i placówek. Od roku szkolnego 2026/2027 kuratorzy oświaty przestają opiniować arkusze – pełna odpowiedzialność za ich analizę, poprawność prawną, finansową, kadrową i organizacyjną spada na organy prowadzące. W praktyce oznacza to dla JST więcej autonomii, ale też znacznie większe ryzyko błędów, korekt w trakcie roku oraz zastrzeżeń ze strony organów kontrolnych.
Od arkuszy przygotowywanych na rok szkolny 2026/2027 (czyli tworzonych już w marcu 2026 r.) arkusze organizacji szkół i ich aneksy nie będą wymagały opinii kuratora oświaty. Kuratoria mają skoncentrować się na nadzorze jakościowym, a nie na formalnej kontroli dokumentów organizacyjnych. Oznacza to, że to JST samodzielnie analizuje arkusze wszystkich szkół, przedszkoli i placówek – od poprawności liczby godzin i etatów po zgodność z przepisami Prawa oświatowego, Karty Nauczyciela i rozporządzeń MEN.
Przeniesienie ciężaru odpowiedzialności na organy prowadzące to jednocześnie szansa i duże obciążenie. Większa autonomia to możliwość lepszego dopasowania organizacji sieci szkół do lokalnych potrzeb, ale brak „bezpiecznika” w postaci opinii kuratora zwiększa ryzyko: nieprawidłowego planowania środków i etatów, problemów z aneksami, konfliktów z dyrektorami, a także zastrzeżeń NIK, RIO czy kuratoriów podczas kontroli. Dla wielu samorządów, które nie posiadają własnych specjalistów od arkuszy, to realne wyzwanie organizacyjne i prawne.
W praktyce większość ryzyk związanych z nowymi przepisami dotyczy nie tyle samego systemu, co codziennej pracy ludzi: dyrektorów, pracowników wydziałów edukacji i jednostek obsługowych. To oni – bez wsparcia kuratora – będą odpowiadać za prawidłowość arkuszy.
Pełna odpowiedzialność JST za arkusze. To organ prowadzący staje się jedynym podmiotem odpowiedzialnym za analizę i zatwierdzanie arkuszy. Brak opinii kuratora oznacza, że ewentualne błędy nie zostaną wychwycone na etapie przygotowania dokumentu – ujawnią się dopiero przy kontroli lub w trakcie roku szkolnego.
Ryzyko błędów prawnych i organizacyjnych. Niewłaściwe zaplanowanie oddziałów, pomocy psychologiczno-pedagogicznej, zajęć specjalistycznych czy kwalifikacji nauczycieli może skutkować koniecznością korekt, problemami z obsadą etatów, a nawet roszczeniami pracowniczymi.
Konsekwencje finansowe. Błędnie przygotowany arkusz to także nieprawidłowe planowanie środków na wynagrodzenia, godziny ponadwymiarowe czy dodatki. W skali całej sieci szkół nawet drobne pomyłki potrafią przełożyć się na bardzo konkretne kwoty w budżecie JST.
Trudności podczas kontroli zewnętrznych. RIO, NIK, kuratoria i inne instytucje kontrolne będą oceniały organizację pracy szkół bezpośrednio przez pryzmat decyzji podjętych przez JST. Brak rzetelnej analizy arkuszy może skutkować zaleceniami pokontrolnymi, korektami i koniecznością szybkich zmian w trakcie roku.
Potencjalne konflikty z dyrektorami. Gdy brakuje jasnych kryteriów i spójnego podejścia do weryfikacji arkuszy, łatwo o napięcia na linii JST – dyrektorzy. Profesjonalnie przygotowana analiza oraz czytelne zasady współpracy pomagają uniknąć wielu nieporozumień.
Ponad 20 lat praktyki w organizacji szkół. PP-MAC opiera swoje wsparcie na unikalnym połączeniu doświadczeń: 12 latach pracy dla firmy Vulcan w obszarze organizacji szkół, arkuszy, systemów planowania i prawa oświatowego (w tym wsparciu tysięcy dyrektorów i setek JST), wystąpieniach eksperckich na ogólnopolskich konferencjach, pracy w Kuratorium Oświaty na stanowisku starszego wizytatora oraz współpracy z Instytutem Badań Edukacyjnych przy projektach ogólnopolskich.
1. Wsparcie ad hoc. Jednorazowa analiza arkusza lub konkretnej placówki – idealna, gdy JST chce zweryfikować pojedynczy przypadek, trudniejszy arkusz albo potrzebuje drugiej opinii eksperta przed podjęciem decyzji.
2. Umowa okresowa – marzec–maj. Kompleksowa weryfikacja arkuszy na etapie ich tworzenia i zatwierdzania. To rozwiązanie pozwala uporządkować proces w całej sieci szkół i zapewnić spójne kryteria oceny dla wszystkich dyrektorów.
3. Umowa marzec–wrzesień. Analiza arkuszy rozszerzona o bieżące konsultacje i kontrolę aneksów aż do 30 września. To wsparcie na najbardziej newralgicznym etapie roku, kiedy pojawiają się zmiany organizacyjne, ruchy kadrowe i korekty liczby oddziałów.
4. Współpraca całoroczna. Stała obsługa arkuszy, aneksów, zmian organizacyjnych, rekrutacji, oddziałów specjalnych, PPP, kwalifikacji, awansu, zastępstw i obsady. To najlepsza opcja dla JST, które nie mają własnych specjalistów ds. organizacji szkół, a chcą mieć pewność bezpieczeństwa prawnego i finansowego przez cały rok.
Zmiany w prawie oświatowym sprawiają, że dobrze przygotowany arkusz staje się jednym z kluczowych dokumentów w systemie edukacji lokalnej. Jeżeli Twoja gmina, powiat lub związek JST potrzebuje bezpiecznego, praktycznego i eksperckiego wsparcia przy analizie arkuszy organizacyjnych szkół i placówek – zapraszamy do kontaktu z zespołem PP-MAC. Wspólnie możemy przełożyć nowe przepisy na konkretne, czytelne rozwiązania organizacyjne dla Twojej sieci szkół.
Tagi:
arkusze organizacyjne szkół 2026, zmiany w arkuszach organizacyjnych MEN 2026, opiniowanie arkuszy przez JST, koniec opiniowania arkuszy przez kuratora 2026, projekt rozporządzenia MEN arkusze organizacji szkół, nowe zasady zatwierdzania arkuszy organizacyjnych, obowiązki organu prowadzącego arkusze 2026, jak przygotować arkusz organizacyjny 2026, ramowy plan nauczania zmiany 2026, godziny fakultatywne w arkuszu organizacyjnym, arkusz organizacyjny przedszkola 2026 zmiany, arkusz organizacyjny szkoły podstawowej 2026, obowiązek przekazania arkusza kuratorowi po zatwierdzeniu